Home / Nieuws / Burgerschap voor veel ouders belangrijk 036 - 533 15 00
 

VOO Nieuwsbrief

Altijd op de hoogte van nieuws, ledenbijeenkomsten en activiteiten? Abonneer u op onze nieuwsbrief.

Burgerschap voor veel ouders belangrijk

11 mei 2018
Auteur:
News

De meeste ouders in Nederland en Vlaanderen vinden dat levensbeschouwing en burgerschap als belangrijke thema's in het (basis)onderwijs aan bod moeten komen. Dat blijkt uit onderzoek van de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) en de Vlaamse ouderkoepel KOOGO.

Scholen in Nederland hebben sinds 2006 een wettelijke opdracht tot burgerschapsonderwijs (artikel 8.3, WPO), met als doel actief burgerschap en sociale integratie te bevorderen. Herhaaldelijk blijkt uit onderzoek dat dit onvoldoende van de grond komt en Nederlandse leerlingen internationaal gezien achterblijven in burgerschapskennis, -vaardigheden en attitudes. Op dit moment is een wetsvoorstel in de maak om de burgerschapsopdracht verder te specificeren en wordt ook in de ontwikkelteams van Curriculum.nu aan de verdere invulling van het burgerschapsonderwijs gewerkt.

Tot nu toe is echter weinig aandacht besteed aan de vraag of en hoe ouders zouden willen dat burgerschap aan bod komt op school en wat zij daarbij belangrijk vinden. Maar wat vinden ouders van levensbeschouwing, burgerschap en omgaan met verschillen op school? Nooit eerder werden ouders op een grotere schaal over deze actuele thema’s bevraagd. Tot dit voorjaar. Ouderkoepel KOOGO en de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) in Nederland besloten het aan de ouders zélf te vragen via een online bevraging tussen 20 februari en 11 maart.  In Nederland lag de respons met 438 beantwoorde vragenlijsten wat lager dan in Vlaanderen, waar 1.847 ouders de vragenlijst invulden.

Hier vindt u de resultaten van de Vlaamse vragenlijst.


Levensbeschouwing: samen leren over verschillende overtuigingen

Uit de resultaten blijkt allereerst dat bevraagde ouders vinden dat levensbeschouwing en burgerschap zeker een plaats moeten krijgen of behouden in het (basis)onderwijs. Slechts een kleine groep ouders ziet liever geen levensbeschouwelijk onderwijs (12%) of burgerschapsvorming (5%) op school. De andere ouders kiezen in grote meerderheid voor een vakoverstijgende aanpak voor burgerschap en één algemeen vak over verschillende levensbeschouwingen, hoewel ook een vakoverstijgende aanpak voor levensbeschouwing bij één op de vier ouders de voorkeur heeft. Opvallend is dat nog geen 2% van de ouders voor een vak in een specifieke levensbeschouwelijke richting kiest, terwijl wel 25% van de ouders aangeeft dat hun kind op dit moment G/HVO volgt. Het lijkt erop dat ouders toch liever zien dat hun kind een breder aanbod krijgt en/of met alle kinderen uit de klas levensbeschouwelijk onderwijs volgt. Niet voor niets geeft ook driekwart van de ouders aan dat de school actief aandacht zou moeten besteden aan verschillende levensbeschouwingen en worden hierbij veel verschillende aspecten genoemd. Of al deze aspecten (zoals visie op het leven en uitwerking in het dagelijks leven) voldoende diepgaand behandeld worden binnen het meer kennisgerichte ‘geestelijke stromingen’ is de vraag.

De meerderheid kiest
voor vakoverstijgende aanpas
van burgerschap
op school

Belangrijk bij het interpreteren van de keuze voor één algemeen levensbeschouwelijk vak, is dat ouders hier slechts één optie konden kiezen en een combinatie van een gezamenlijk vak (zoals het huidige geestelijke stromingen op sommige scholen wordt ingevuld) en een specifiek vak zoals G/HVO dus niet gekozen kon worden. Ook is nog niet verder ingevuld hoe zo’n algemeen levensbeschouwelijk vak er dan uit zou moeten zien. Het grote percentage ouders dat hier de voorkeur voor uitspreekt, geeft echter wel aan dat het de moeite waard is de wensen en mogelijkheden hieromtrent verder te onderzoeken en de ontwikkeling van nieuwe vormen van levensbeschouwelijk onderwijs voort te zetten. 
Wanneer gekeken wordt naar de huidige situatie met betrekking tot levensbeschouwelijk onderwijs en de mening van ouders hierover, valt allereerst op dat bijna 40% van de ouders niet weet of er op school aandacht wordt besteed aan de eigen levensbeschouwing. Van de ouders bij wie dit op school wel gebeurt (waarbij ongeveer 25% van de kinderen G/HVO volgt) is de meerderheid tevreden. Van de ouders bij wie dit niet gebeurt, zou een kwart wel graag aandacht hiervoor willen. Het lijkt erop dat ouders dus onvoldoende op de hoogte zijn of gebruik maken van het recht op levensbeschouwelijk onderwijs voor hun kinderen en de mogelijkheden die hiervoor zijn. Hier ligt zeker een taak voor scholen om hen actiever te informeren.


Burgerschap: vakoverschrijdend leren over en in de samenleving

Voor burgerschapsonderwijs kiest men zoals gezegd in meerderheid voor een vakoverstijgende aanpak. Hier wordt vaker voor gepleit, omdat democratisch burgerschap immers verweven is met vele thema’s op school en met de dagelijkse omgang met elkaar. Het vergt echter wel doorlopende aandacht van de leerkracht en om hier dan ook voldoende aandacht aan te besteden (naast de door sommige ouders toch hoger gewaardeerde vakken als rekenen en taal). Gezien de achterblijvende resultaten op het gebied van burgerschap hebben scholen hier waarschijnlijk meer ondersteuning bij nodig, maar dit hoeft dus niet per se in de vorm van een voorgeschreven curriculum voor één vak burgerschap.
Belangrijkste thema’s bij burgerschap zijn volgens ouders democratie, mensenrechten, actualiteit, diversiteit, vrede en conflict en cultuur. Ook denkt ruim de helft van de ouders dat het belangrijk is om t.b.v. burgerschapsvorming samen te werken met andere organisaties die zich hiermee bezig houden. De school zou de samenleving meer binnen de schoolmuren kunnen halen, of de kinderen erop uit laten gaan. En zoals een ouder bij de overige opmerkingen aangaf: benut ook ouders en hun kennis en ervaring bij het vormgeven van burgerschapsonderwijs (en levensbeschouwing)!

 
 


Omgaan met verschillen: ontmoeten, visies ontdekken en het gesprek aangaan

Verder blijkt dat ouders het belangrijk vinden dat hun kind op school in contact komt met kinderen met een andere achtergrond of overtuiging en verschillende visies en overtuigingen leert kennen. De meeste ouders zien ook een actieve rol voor de school weggelegd in het stimuleren van het gesprek over deze verschillen en het leren inleven in andere overtuigingen. Ook bij gevoelige onderwerpen, waar docenten soms schroom voelen uit angst voor conflicten in de klas, vinden ouders dat het gesprek niet vermeden moet worden. Wel waarschuwen sommige ouders in de overige opmerkingen voor het uitvergroten van verschillen. Zij vragen zich af of er altijd over gepraat of gediscussieerd moet worden, of dat kinderen verschillen vooral vanzelfsprekend moeten (blijven) vinden door samen te leren en te leven.


De openbare school verbindt?!

De openbare school heeft een belangrijke (en wettelijke) taak in het leren omgaan met verschillende achtergronden en overtuigingen: diversiteit is hier realiteit. Op een school waar iedereen welkom is, met respect en aandacht voor verschillen, voor de waarden en normen van onze democratische rechtstaat en voor levensbeschouwing, kan men de in deze enquête verkende thema’s niet links laten liggen. Meer nog dan in Vlaanderen, blijken veel ouders in Nederland ook zeer bewust te kiezen voor een school met een open benadering van verschillende godsdiensten en levensovertuigingen, een divers publiek en/of een openbaar karakter. Zij verwachten dat de school hun kind begeleidt om zich te ontwikkelen als actief, kritisch en empathisch burger met een eigen identiteit. Hun reacties op deze enquête laten zich lezen als een pleidooi voor voldoende aandacht voor burgerschap én levensbeschouwing, ook of misschien wel juist in het openbaar onderwijs!

Vragen?

Neem contact op met Dr. Leone de Voogd, onderwijsadviseur VOO, l.devoogd@voo.nl.

Het integrale onderzoek kunt u onderaan dit bericht downloaden.

Downloads


Volledig rapport onderzoek VOO (431 kB)

Naar boven

Deel |