Home / Nieuws / School!Week 2019: Samen op zoek naar het eigen karakter 036 - 533 15 00
 

VOO Nieuwsbrief

Altijd op de hoogte van nieuws, ledenbijeenkomsten en activiteiten? Abonneer u op onze nieuwsbrief.

School!Week 2019: Samen op zoek naar het eigen karakter

12 juli 2019
Auteur: dr. Leone de Voogd
News


 

In de jaarlijkse School!Week laat het openbaar onderwijs onder het motto ‘Ik ben welkom’ zien waar het voor staat. In 2019 was het thema ‘Openbaar onderwijs heeft karakter’. Wat is dat karakter nu precies?  

Sinds 2012 staan jaarlijks een week lang de kernwaarden van het openbaar onderwijs centraal. De VOO en VOS/ABB organiseren landelijke activiteiten en vele scholen laten zien wat zij in huis hebben. Met debatten, flashmobs, kunstprojecten, open lessen en acties voor de buurt tonen ze dat ze midden in de samenleving staan en goed onderwijs voor álle kinderen nastreven. Dit jaar was de aftrap in Assen: hier organiseren Plateau Assen, het Dr. Nassau College en PrO Assen elk jaar een debat voor leerlingen van het primair en voortgezet onderwijs.  

Debat is er ook over het karakter van het openbaar onderwijs: want zijn we het daar eigenlijk wel over eens? Op sommige scholen wordt hier nauwelijks over gesproken. Men is er druk met alle andere uitdagingen waar het onderwijs dagelijks voor staat of vindt de discussie over identiteit achterhaald. Op andere scholen wordt wel het gesprek gevoerd over kernwaarden, maar worstelt men met een vervolgvraag: hoe geef je het eigen karakter vorm in je dagelijks handelen en hoe maak je het zichtbaar voor de buitenwereld?  


De puzzel voor de leerkracht
 

Dat ‘handen en voeten geven’ aan het openbare karakter, kan vormkrijgen in beleid en schoolorganisatie, maar vraagt vooral veel van de leerkracht. Wat de leerkracht daarvoor nodig heeft, stond centraal tijdens de studiemiddag op Hogeschool Windesheim. Deze studiemiddag werd midden in de School!Week georganiseerd in samenwerking met de pabo's die het Diploma Openbaar Onderwijs (DOO) uitgeven. Voor dit diploma volgen studenten tijdens hun opleiding een programma dat hen voorbereidt op het vormgeven aan de kernwaarden van het openbaar onderwijs. De VOO en VOS/ABB hebben in samenwerking met de pabo's kwaliteitseisen voor de opleiding en bekwaamheidseisen voor leerkrachten vastgesteld en visiteren de opleidingen elke 6 jaar. Dit leidt altijd tot levendige discussies: wat moeten deze studenten nu meer of anders kunnen dan studenten die voor het bijzonder onderwijs kiezen? Is het kunnen uitgaan van verschillen en vorm kunnen geven aan actief pluriform levensbeschouwelijk en burgerschapsonderwijs geen vereiste voor álle leerkrachten? Sommige pabo's kiezen er dan ook voor een geïntegreerd programma voor alle studenten aan te bieden, met vaak veel aandacht voor de persoonlijke vorming van de leerkracht in spe. Bewustwording en vorming van de eigen visie op het leven en onderwijs vormen een belangrijke basis voor het begeleiden van de dialoog tussen leerlingen.  

De studiemiddag startte met een lezing van Erik Renkema, hogeschoolhoofddocent Levensbeschouwelijke Educatie en Diversiteit. De School!Week slogan ‘Ik ben welkom’ sluit aan bij wat meestal als eerste genoemd wordt als karakteriserend voor het openbaar onderwijs: iedereen is welkom, ongeacht culturele, etnische, seksuele en levensbeschouwelijke achtergrond en voorkeur. Renkema pleit er echter voor om te spreken van ‘hoogachtend’ ieders overtuiging en achtergrond in plaats van ‘ongeacht’. Het gaat immers om meer dan ruimte laten. Er moet een cultuur zijn van nieuwsgierigheid, openheid en aandacht voor elkaars verhaal. Dit sluit aan bij het pleidooi van de VOO voor actieve pluriformiteit, dat volgt uit de wettelijke opdracht aan het openbaar onderwijs (zie kader).  


Democratische samenleving als fundament
 

Na deze lezing volgden verschillende cirkelsessies met presentaties van pabostudenten en workshops over filosoferen met kinderen en democratische waarden. Rob Bartels, docent filosofie en pedagogiek aan de pabo van Inholland, bepleit dat openbaar onderwijs niet waardenvrij of neutraal is. Het is het onderwijs van en voor de samenleving en aangezien onze samenleving een democratie is, moet het openbaar onderwijs dus ook gebaseerd zijn op de democratische waarden. Dit lijkt misschien vanzelfsprekend, maar blijkt toch voer voor een pittige discussie. Want wie bepaalt dan wat die democratische waarden zijn? Hoe universeel zijn deze en wat als via democratische weg bepaalde waarden worden losgelaten? Volgens Bartels gaat het echter om een manier van samenleven en niet alleen om een politiek systeem en zou dat laatste dus niet meer democratisch zijn.  

Een van de pabodocenten vraagt zich tussendoor af waarom de VOO zo kritisch is op Artikel 23 en het bijzonder onderwijs, want wat voor last heeft het openbaar onderwijs van bijzondere scholen? Het gaat echter niet om die laatste vraag maar om het effect op de samenleving en in het bijzonder om de kinderen. Zíj moeten de kans krijgen zich breed te ontwikkelen en niet beperkt worden door de achtergrond van hun ouders. Het is aan de school om een verhaal naast het verhaal van thuis te plaatsen. 

 


 


 

Kinderen hebben hun eigen verhaal

Het draait om de kinderen, dus hoe denken zij er eigenlijk zelf over? Niet voor niets wordt de School!Week traditiegetrouw afgesloten met een Kinderconferentie. Onder leiding van Kindercorrespondent Tako Rietveld gingen leerlingen van verschillende openbare scholen onder het motto ‘Toon Karakter!’ met elkaar aan de slag. In een workshop waarin zij leerden debatteren spraken zij o.a. over het afschaffen van religieus onderwijs en inspraak van leerlingen op het schoolbeleid. De leerlingen gingen er vol in, met uitspraken variërend van ‘leren hoeft niet altijd leuk te zijn' tot ‘alle scholen moeten openbaar zijn, want dan kun je leren van elkaars geloof, ontdekken wat je fijn vindt en vriendschappen sluiten. En als we volwassen zijn misschien wel vriendschappen sluiten tussen landen’. Wat henzelf vooral opviel is dat ze soms van standpunt veranderden doordat ze verplicht argumenten voor of tegen een stelling moesten verzinnen: ‘ik heb geleerd in andermans schoenen te staan’. In een creatieve workshop stonden de leerlingen stil bij hun eigen karakter. Wat zijn hun sterke eigenschappen en hoe dragen ze daarmee hun steentje bij aan de samenleving? De leerlingen beschilderden hun eigen steentjes en toonden daarmee hun unieke talenten. De steentjes maakten ook nieuwsgierig en wat volgde waren mooie gesprekken over ieders verhaal.  

Meer lezen, of volgend jaar ook meedoen met de School!Week? Kijk op www.openbaaronderwijs.nu



 

Naar boven

Deel |